Размер шрифта:

Цветовая схема:

29 шілде, 202082

«Қазақфильм» туралы не білеміз?

Еліміздегі киноиндустрия қарқынды дамып келе жатыр. Әр жыл сайын ауқымды жобалар жүзеге асып, біршама отандық картиналардың әлемдік деңгейде марапаттарға кенеліп жатқандығы көңілді қуантады. Бұл біздегі киноның тағы бір жоғары дейгейден асып, үлкен сұранысқа ие болғанының айқын көрінсі. Ал бұл киноларды көрерменге ұсынып келе жатқан отандық киностудиялардың ерен еңбегі әрқашан ескерілуі қажет. Олардың қатарындағы ең ірісі әрі маңыздысы, қазақ кино өнерінің қара шаңырағына айналған киелі орда  Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясы екені белгілі. Сол себепті, бүгінгі мақаламызды осы бір орда туралы біршама маңызды ақпараттармен бөліскенді жөн санадық. Отандық киноның кеше, бүгіні мен ертеңі дәл осы студияға тікелей байланысты. Ендеше, киелі кино әлемінің жері саналған студия туралы ақпаратты бірге талқылайық.

Шәкен Айманов атындағы "Қазақфильм" - Алматы қаласында орналасқан ең ірі қазақстандық көркем және деректі фильмдер Киностудиясы.

Хронологиясы:
1934-Алматы кинохроника студиясы құрылды.
1936-Алматы кинохроника студиясында деректі фильмдер шығарыла бастады
1939 — "Ленфильм" киностудиясында Қазақ көркем киносының тұңғышы — "Амангелді" кинофильмі түсірілді.
12 қыркүйек 1941-Қазақ КСР Халық Комиссарлары Кеңесінің 1941 жылғы 12 қыркүйектегі № 762 Қаулысы негізінде Алматы киностудиясы (көркем фильмдер) ұйымдастырылды.
1941 ж. 15 қараша — Алматы киностудиясы Қазақстанға эвакуацияланған "Мосфильм" және "Ленфильм" киностудияларымен — Орталық Біріккен көркем фильмдер киностудиясына — ЦОКС біріктірілді, ол 1944 жылға дейін Алматыда жұмыс істеді және соғыс жылдарында барлық отандық көркем фильмдердің 80%-ын шығарылды.
25 қаңтар 1944-Алматы киностудиясы Алматы көркем және хроникалық фильмдер Киностудиясы болып өзгертілді.
1945-1952 жылдары киностудияда тек үш фильм түсірілді: "Абай әндері", "Алтын мүйіз" және "Жамбыл".
9 қаңтар 1960-Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің бұйрығымен Алматы көркем және хроникалық фильмдер киностудиясы "Қазақфильм"киностудиясы болып өзгертілді.
8-9 қаңтар 1963-Қазақстан Кинематографистер одағының бірінші Құрылтай съезі өтті, бірінші хатшы болып ш. қ. Айманов сайланды.
28 мамыр 1963 — Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Кинематография жөніндегі мемлекеттік комитеті — Қазақ КСР Мемлекеттік комитеті құрылды (1963-1988).
1967 — Қазақстанда мультипликациялық фильмдер шығару басталды. Алғашқы Қазақстандық мультфильм Әмен Хайдаровтың "Қарлығаштың құйрығы неге айыр" фильмі болды.
1968 жылға дейін киностудия қазіргі уақытта Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы орналасқан мәдениет сарайының ғимаратында (Бөгенбай батыр көшесі, 134) орналасқан.
1968-1981 жылдары киностудия үшін қаланың оңтүстік бөлігінде 19 Га алаңда киностудия ғимараттарының жаңа кешесі салынды. (Әл-Фараби даңғылы, 176), онда қазіргі уақытта студия орналасқан.
1984 — "Қазақфильм" киностудиясына Ш. Айманов атындағы "Қазақфильм" киностудиясы»).
1985-ш. Айманов атындағы "Қазақфильм" республикалық шығармашылық — өндірістік бірлестігі» қаланды.
20 тамыз 1996 — "Ш. Айманов атындағы" Қазақфильм "РТПО (1988)" Ш. Айманов атындағы "Қазақ кинофабрикасына (материалдық-техникалық база) және ҚР Ұлттық продюсерлік орталығына (шығармашылық процесті ұйымдастыру, тәуелсіз продюсерлік студиялармен жұмыс істеу) бөліну жолымен қайта құрылды).
2000 жылғы 28 наурызда: "Ш.Айманов атындағы" Қазақ кинофабрикасы, ҚР Ұлттық продюсерлік орталығы, Қазкинопрокат және Мемфильмофонд біріктіру жолымен республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорын — "Ш. Айманов атындағы" Қазақфильм "Ұлттық компаниясы" РМҚК болып қайта ұйымдастырылды. Бас директор болып Қасымжанов Баққожа Қасымжанұлы тағайындалды.
2005 жыл: "Республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 жылғы 06 маусымдағы № 563 қаулысымен "Ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" ұлттық компаниясы" республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны "Ш. Айманов атындағы" Қазақфильм "акционерлік қоғамы болып қайта құрылды.

Киностудия аумағын иеліктен шығару
КСРО ыдырағаннан кейін, жалпы құны 300 миллион доллар болатын қаланың элиталық ауданындағы тау бөктерінде орналасқан аумағы бар киностудия кәсіпкерлер үшін үлкен қызығушылық тудырды. Кеңес заманында киностудияның бүкіл аумағы 16 га (басқа мәліметтер бойынша, 19 га киностудияның теңгерімінде республикалық меншікте болды. 2000 жылдардың ортасында киностудия аумағын республикалық меншіктен Алматы қаласы әкімдігінің коммуналдық меншігіне берді, содан кейін қала билігі студияның жерін басқару құқығына ие болды. 2006 жылдан бастап "Қазақфильм" аумағының бір бөлігіне ірі құрылыс салушы-девелоперлер үміткер бола бастады. 2007 жылы Мәдениет министрі Ермұхамет Ертісбаев министрлік киностудияны қала маңына көшіру жобасын дайындағанын және егер киностудияны көшіру туралы шешім бекітілсе, құрылыс салушыларда элиталық класты коммерциялық және тұрғын үй объектілерін салу үшін пайдаланылатын учаске түрінде өте тартымды актив пайда болатынын мәлімдеді. Кинематографиялық қоғам киностудияны қорғап, оны жер учаскесін беру және сату жоспарларына қарсы шықты. 2009 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев киностудия мен оның мүлкін сақтауды жақтады.
2010 жылы киностудия өзінің бұрынғы аумағын 49 жыл мерзімге әкімдіктен 16,5 га жалға алуға мәжбүр болды.
2017 жылдан бастап Алматы қаласының әкімдігі кейіннен "Ethnoland" ұлттық-мәдени кешенін салу мақсатында "Қазақфильмнен" 5,5 га жер учаскесін (жалпы алаңы 16,5 гектардан) иеліктен шығару жөнінде бірқатар қадамдар жасады.

Аумағы
16,5 га жерде суретке түсіруге арналған павильондар, сәндік-техникалық ғимараттар, тонстудия, өндірістік-зертханалық корпус орналасқан. Кино өндірісіне қажетті барлық шеберханалар мен технологиялық учаскелер үш мамандандырылған ғимаратта орналасқан.

Түсірілім павильондары
Екі павильонды корпустың ғимаратында әрқайсысы 735 м2 болатын екі кинотүсірілім павильоны бар; павильондардың биіктігі — 8,2 м, пайдалы биіктігі — 5,2 м.операторлық рельстерді пайдаланбай түсіру мүмкіндігі бар. "Таза дыбысты" синхронды жазу үшін толық дыбыс оқшаулау. 4 қабат деңгейінде жарықтандыру жабдықтарын пайдалану мүмкіндігі. Түсіру шұңқырының болуы (бассейн, жертөле және басқалар үшін). Тірі реквизитті (қой, жылқы және т.б.), ойын көлігін түсіру мүмкіндігі.

Өндірістік-зертханалық корпус
Өндірістік-зертханалық ғимараттың жалпы ауданы 9113,2 м2. Ол 1984 жылы салынған. Онда кинопленкаларды өңдеу зертханасы және кинофильмдердің материалдары мен көшірмелерін шығару және басып шығару жүргізілетін көшіру бөлімі орналасқан.

Тонстудия
Тонстудияның ауданы - 5967,4 м2, 1978 жылы салынған. Үлкен тонателье залы Тәуелсіз негізі бар "қораптағы қорап" қағидаты бойынша салынған. Залда айнымалы акустика бар. Ғимаратта сонымен қатар: музыка жазу ательесі, ірі музыкалық ұжымдарды жазуға арналған үлкен тонателье (бір уақытта 50-ге дейін аспап) және фонограммаларды қайта жазу, ЭТАЛОН залы, фонограммаларды монтаждауға арналған аппараттық, кино көру залдары, кинофильмдерді монтаждау бөлмелері, бейнемонтаж кешені орналасқан. Бұл ғимаратта "Қазақфильм"киностудиясының әкімшілігі орналасқан. Тонстудия Dolby Stereo жүйесі бойынша дыбыс жазу жабдығымен жабдықталған.

Түсірілім дайындау цехы
Студияда әр түрлі ойын бөлшектерін жасау, костюмдер тігу, материалдарды текстуралау үшін бөлімдер бар түсірілім жасау цехы бар. Осы цехтың қоймаларында әртүрлі реквизиттер мен костюмдердің көп мөлшері сақталады (25 мыңнан астам сақтау бірлігі). Декорацияны өндірумен бутафор, Ағаш өңдеу, слесарлық-механикалық бөлімдерден тұратын сәндік-техникалық құрылымдар бөлімі айналысады.

Негізгі ғимараттардан басқа келесі нысандар бар
Жалпы ауданы 413,7 шаршы метр фильм қоймасы 1989 жылы салынған. Бұл ғимаратта арнайы үй-жайларда: кинофильмдердің бастапқы материалдарының жиынтығы, "Қазақфильм" киностудиясы жасаған ойын және деректі кинофильмдердің коллекциясы, сондай-ақ киношежірелер мен киножурналдар сақталады;

Автокөлік цехы;
Ұшақ базасындағы жел генераторы бар.

Студияның меншік иелері мен құны
Киностудия құрылған сәттен бастап Орталық мемлекеттік басқару органдарының қарамағында болды. Студия қызметінің басында оның меншік иесі және Басқарушысы Мәдениет министрлігі болды, 1963 жылдан бастап киностудия Министрлер Кеңесі (Қазақ КСР Мемкиносы) жанындағы Қазақ КСР Кинематография жөніндегі мемлекеттік комитетінің меншігінде және басқаруында болды. 1996 жылы Қазақ КСР Мемкиносының таратылуына байланысты киностудияның иесі және басқарушысы ҚР Министрлер Кабинеті жанындағы "Қазақкино" мемлекеттік компаниясы болды (1997 жылдан Қазақстан Республикасы Мәдениет Министрлігі жанындағы). 2000 жылы "Қазақ кинофабрикасы" ҚР Ұлттық продюсерлік орталығы, Қазкинопрокат (Қазақкино) және Мемфильмофонд біріктіру жолымен республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорын — "Қазақфильм" ұлттық компаниясы " РМҚК болып қайта ұйымдастырылды.
2014 жылғы мамырдағы жағдай бойынша акциялардың 100% - ы ҚР Мәдениет министрлігі тұлғасында мемлекетке тиесілі, бірақ жекешелендірудің кешенді жоспарының нәтижесінде 2014-2015 жылдары акциялардың 49% - ы тікелей атаулы сату арқылы жеке меншікке сатылатын болады[14]. "Қазақфильм" киностудиясының жалпы құны 3 398 529 000 теңгеге (18 370 427 доллар) бағаланды, "Қазақфильм" киностудиясының үлесі 49 пайызға бағаланып, сатуға қойылған 1 665 279 210 теңгеге (9 001 509 доллар) бағаланды.

Басшылық
1953-1970 жылдары — Шәкен Айманов, "Қазақфильм" киностудиясының көркемдік жетекшісі, жетекшісі.
1978 жылдан — Әзірбайжан Мәмбетов, "Қазақфильм" киностудиясының директоры.
1992 жылдан — Ардақ Әмірқұлов, "Қазақфильм" киностудиясының директоры.
2002 жылдың 12 мамырынан — "Қазақфильм" ҰК РКМК Бас директоры Сергей Азимов.
2006 жылдың 27 маусымынан — Ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" АҚ президенті Сергей Азимов.
2007 жылдың 21 қарашасынан — Анар Қашағанова, Ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" АҚ президенті.
2008 жылдың 30 мамырынан — Ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" АҚ президенті Ермек Аманшаев.
2015 жылғы 30 қаңтардан бастап — Ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" АҚ президенті Бақыт Қайырбеков.
2019 жылдың 12 тамызынан — Асенов, Арман, ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" АҚ президенті.
2020 жылдың шілдесінен-Ақан Сатаев, Ш.Айманов атындағы "Қазақфильм" АҚ президенті.

Студияның ең табысты кассалық фильмдері
Кеңес заманындағы "Қазақфильм" студиясының ең кассалық таспалары (1955-1990):
"Конец атамана", 1972, режиссер Шәкен Айманов-30 600 000 көрермен тиражда 1274 көшірме.
"Мадам Вонг құпиялары", 1986, режиссер Степан Пучинян — 30 100 000 көрермен — 982 көшірме.
"Қыз жігіт", 1955, Режиссер Павел Боголюбов, 27 800 000 көрермен.
"Эдельвейс гүлдейтін жерде/ Там, где цветут эдельвейсы", 1966, режиссер Ефим Арон мен Шәріп Бейсембаев, 25 300 000 көрермен, 928 дана.
"Транссібір экспресс / Транссибирский экспресс", 1978, режиссер Эльдор Уразбаев, 23 800 000 көрермен, 1189 көшірме.
"Ине", 1988, режиссер Рашид Нұғманов, 15 500 000 көрермен, 1350 дана.
"Мәншүк әні", 1971, режиссер Мәжит Бегалин, 13 500 000 көрермен, 1542 көшірме.
"Қыз Жібек", 1972, режиссер Сұлтан-Ахмет Ходжиков, 7 800 000 көрермен, 331 көшірме.
"Лютый", 1974, режиссер Толомуш Океев, 6,600,000 көрермен, 544 көшірме.
"Әкелер жері", 1966, режиссер Шәкен Айманов, 4 200 000 көрермен, 807 дана.

Автор:  Уйсунбай Жаннура

Фото:  forbes.kz

Поделиться
Для корректного отображения страницы пожалуйста отключите блокировщик рекламы